გააზიარე სტატია

ხვალ იქნება გუშინ – ინტერვიუ კურატორ ანდრეი მიზიანოსთან

“ხვალ იქნება გუშინ” – რა არის ამ გამოფენის იდეა და როდის დაიწყეთ მასზე მუშაობა?
პირველი ვერსია გაჩნდა ჩემსა და ჩემს ძალიან ახლო მეგობარ ტაუს მახაჩევას შორის გამართული დიალოგიდან კავკასიაში არსებული ვითარების შესახებ. გავოცდით, როცა გავიგეთ, რომ არავის ჩაუტარებია შოუ, რომელიც გამოიკვლევდა ამ ძალიან ნათელი და ამავდროულად ტურბულენტური რეგიონის ხელოვნებასა და კონტექსტს, სადაც უამრავი ძლიერი და გონებამახვილი ხელოვანი ცხოვრობს. ასევე ვესაუბრე ჩემს კოლეგებს “გარაჟში” და მათ მომიწოდეს, გამეკეთებინა გამოფენა, რომელიც დააკავშირებდა ამ საკითხსა და სიუჟეტებს გეოგრაფიასთან მიმართებაში. ასე დაიბადა შოუს პირველი ვერსია… ეს მოხდა “გარაჟში” 2014 წელს და მას ეწოდება “უსათაურო”… (მკვიდრი უცხოელები). განზოგადებულად შემიძლია ვთქვა, რომ ეს გამოფენა მიეძღვნა ძალიან განსაკუთრებულ შეგრძნებას – უუნარობას იგრძნო თავი სახლში, შეგრძნებას, რომელიც იდეალურად აღწერა პაოლო ვირნომ თავის ცნობილ წიგნში “სიმრავლის გრამატიკა”. შოუს მეორე ნაწილი ლორა ბულიანმა მოაწყო თავის გალერეაში, მილანში. ამჯერად პროექტი იკვლევდა მიგრაციისა და ომის თემებს.

გამოფენაზე წარმოდგენილი ყველა ხელოვანი კავკასიის რეგიონიდანაა და ყველა მათგანის ნამუშევარს სოციო-პოლიტიკური კონტექსტი აქვს, ამაში გამოფენის საერთო მგრძნობელობა ჩანს?
კი, ეს შესამჩნევია. მაგრამ ამის გადმოცემა რთულია ტექსტითა და საუბრით. აღსაქმელად დასწრებაა საჭირო. ხელოვნებაში არის რაღაც, რაც უკეთესია სიტყვებით არ აღიწეროს. ამ თვალსაზრისით, მე როგორც კურატორმა, შემიძლია ვთქვა, რომ ნამუშევრები არა მხოლოდ თემატიკის მიხედვით დავალაგე, არამედ მივყევი შეგრძნებას, და იმას, თუ როგორ წარმომედგინა შინაგანი დიალოგი სხვადასხვა ნამუშევრებს შორის, რომლებსაც საბოლოოდ უნდა შეექმნა არა სტრუქტურა, არამედ კონსტელაცია.

ეს გამოფენა მესამედ იყო წარმოდგენილი გალერეა “ერთში”, როგორი იყო წინა გამოფენები? შეიტანეთ რაიმე ცვლილებები?
დიახ, ამ შემთხვევაში გადაკეთდა კავკასიისა და საქართველოს კონტექსტთან შესაბამისობაში. მესამე ვერსია დაეთმობა ისტორიის განმავლობაში ამ რეგიონში განვითარებულ ეთნოკონფლიქტებს. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ მრავალი კონფლიქტი წარმოიშვა, მაგალითად, ყარაბახის მოვლენები და ჩეჩნეთის ომი.

 

თქვენი აზრით, რა აერთიანებთ ამ გამოფენაში მონაწილე არტისტებს?
მინდა ამ შეკითხვას გვერდი ავუარო, რადგან ჩემთვის მნიშვნელოვანია არა არტისტების გაერთიანება, არამედ ყურადღების გამახვილება იმაზე, თუ რა არის მათ საქმიანობაში უნიკალური.

თქვენ გაქვთ კავკასიის რეგიონში მუშაობის გამოცდილება, როგორ შეაფასებდით თანამედროვე ხელოვნებას ამ რეგიონში?
ეს კარგი კითხვაა! მე ვიტყოდი, რომ მდგომარეობა მეტ-ნაკლებად ჰგავს იმ რეგიონებისას, სადაც “დასავლური თანამედროვეობის პროექტი” არ დომინირებს საზოგადოებისა და სამთავრობო დონეზე. არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ თანამედროვე ხელოვნება დასავლური პროექტია, რომელიც ხსნის კონკრეტულ ღირებულებებსა და ლოგიკას. თანამედროვე ხელოვნების განვითარების დონე ერთგვარი “ლაკმუსის ქაღალდია”. უფრო ნათლად რომ ვთქვათ, ეს არის მარტივი მაგალითი – ჩრდილოეთ კორეასა და თურქმენისტანში თანამედროვე ხელოვნება არ არსებობს.

 

როგორ დაახასიათებდით თბილისის ატმოსფეროს, ეს თქვენთვის პირველი ვიზიტი არ არის, იქნებ ისაუბროთ ქალაქსა და მის სახელოვნებო სცენაზე? როგორია თქვენი პირადი დამოკიდებულება გამოფენისადმი? შეგიძლიათ მეტი გვითხრათ კონტექსტზე?
თბილისის ატმოსფერო იმდენად შესანიშნავია, რომ ასაწერად სათანადო სიტყვებს ვერ ვპოულობ. ყოველ ჩამოსვლაზე ვატყობ როგორ ვითარდება და უკეთესობისკენ იცვლება ქალაქი. რა თქმა უნდა, მე მხოლოდ შელამაზებულ და ჯენტრიფიცირებულ ადგილებს ვხედავ, მაგრამ დანამდვილებით შემიძლია ვთქვა, რომ ეს კარგი დასაწყისია. რაც შეეხებათ არტისტებს, მდგომარეობა ძალიან დადებითია… მომწონს, რომ ბევრმა მათგანმა დიდი კარიერა შეიქმნა დასავლეთში, თუმცა მათ არ ავიწყდებათ სამშობლო… ინსტიტუციონალური გარემოს შესახებ კარგად ინფორმირებული არ ვარ, რადგან როცა ქალაქში ვარ, ვამჯობინებ ჩემთვის საინტერესო ადამიანების გაცნობას. გამოფენაზე საუბრისას შემიძლია დავასკვნა, რომ ძალიან მოხარული ვარ იმით, რომ შოუ გალერეა “ერთში” გაიმართა, რადგან ეს იდეალური სივრცეა და გალერეის თანადამაარსებელი თამუნა არშბა შესანიშნავად ართმევს საქმეს თავს.

თქვენი გამოფენა ეხება კონფლიქტებს კავკასიაში. რახან ამას საქართველოში წარმოადგენთ, საინტერესოა თქვენი აზრის მოსმენა 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის შესახებ. რადგან უამრავ ქართველს ამ საკითხთან დაკავშირებით მძაფრი გრძნობები აქვს, როგორი იყო თქვენთვის ამ კონტექსტის ფარგლებში გამოფენაზე მუშაობა?
ეს ძალიან მძაფრი და ამავდროულად აქტუალური კითხვაა. უპირველეს ყოვლისა, ვფიქრობ, აშკარაა, რომ ყოველგვარი ომისა და სხვა ქვეყნის საქმეებში ჩარევის წინააღმდეგი ვარ. თქვენს კითხვაზე პასუხის გაცემისას მნიშვნელოვანია გავითვალისწინოთ, რომ მე ვარ კურატორი, ანუ ადამიანი, რომლის საქმიანობა უკავშირდება ხელოვნებას, არტისტებსა და ყველაფერს, რაც მათ გარშემოა. თუ ჩემს გამოფენას კარგად შეისწავლით, დაინახავთ, რომ ის იწყება თაუს მახაჩევას ნამუშევრით. მან შეაგროვა საფოსტო ბარათები, რომლებიც მეცხრამეტე საუკუნის შუა ხანებში გამოიცა, მას შემდეგ, რაც რუსეთის იმპერიამ დაიპყრო კავკასია. ეს საფოსტო ბარათები რუსულ და ფრანგულ ენებზეა დასათაურებული, ანუ იმ დროის იმპერიულ ენებზე. შოუს დათვალიერებას თუ გააგრძელებთ, წააწყდებით კავკასიის საქმეებში დატოვებულ სხვადასხვა რუსულ კვალს.
ამ კონტექსტში მინდა თქვენი ყურადღება მივაპყრო ორ ნამუშევარს შორის საინტერესო დიალოგს: რამიშვილის 1991-1992 წლების სამოქალაქო ომზე ნააზრევსა და გაისუმოვის საფოსტო ბარათებს, რომელთაგან ერთ-ერთს ასეთი წარწერა აქვს: გამსახურდიას რეზიდენცია გროზნოში დევნილობისას…

ავტორი: ნინა პატარიძე


რეკომენდებული სტატიები
მიიღე ყოველდღიური განახლებები!
სიახლეების მისაღებად მოგვწერეთ თქვენი ელ.ფოსტა.